आदरणीय सभापति गगन थापाज्यू,
सबैभन्दा पहिले, नेपाली कांग्रेसको सभापतिका रूपमा तपाईंलाई हार्दिक बधाइ तथा शुभकामना। पार्टीको १५औं महाधिवेशनले नेपालभित्र र अझ उत्तरदायी, लोकतान्त्रिक तथा समृद्ध देशको सपना देख्दै विदेशमा बसोबास गर्ने धेरै नेपालीहरूमा नयाँ आशा जगाएको छ।
२००७ सालदेखि नै नेपाली कांग्रेसले नेपालको लोकतान्त्रिक यात्रामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ। राजनीतिक स्वतन्त्रता र जनअधिकारको संघर्षदेखि लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको स्थापना र संरक्षणसम्म, पार्टी देशको राजनीतिक इतिहासमा एक प्रमुख शक्ति रहँदै आएको छ।
आफ्ना उपलब्धिहरूका बाबजुद पार्टीले राजनीतिक संस्थाहरू र तिनले सेवा पुर्याउनुपर्ने आम जनताबीचको बढ्दो दुरी स्वीकार गर्नैपर्छ।
तसर्थ, यो महाधिवेशन पार्टी नेतृत्वको परिवर्तन मात्र होइन। यसले नेपाली कांग्रेस र नेपालका जनताबीचको सम्बन्धलाई नवीकरण गर्ने अवसर प्रस्तुत गरेको छ।
यसले पार्टीलाई आफ्नो ऐतिहासिक विरासतभन्दा माथि उठेर लोकतान्त्रिक राजनीतिमार्फत सामान्य नागरिकका दैनिक सरोकारहरूप्रति अर्थपूर्ण ढंगले जबाफ दिन सक्छ र आफ्ना कार्यमार्फत प्रदर्शन गर्न सक्छ भन्ने अपेक्षाको वातावरण सिर्जना गरेको छ।
परिवर्तनको बाचा तृणमूल तहबाटै सुरू हुनुपर्छ। 'बदलिएको कांग्रेसले देश बदल्नेछ' भन्ने नाराले यही बाचा बोकेको छ। तर यो बाचालाई वास्तविकतामा परिणत गर्न परिवर्तन कुनै ठोस ठाउँबाट सुरू हुनुपर्छ।
यो परिवर्तन पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्व, यसका समितिहरू वा सार्वजनिक भाषणहरूमा मात्र होइन, गाउँ, टोल, नगरपालिका र समुदायहरूमा सुरू हुनुपर्छ, जहाँ मानिसहरूले शासन व्यवस्थाको वास्तविकतालाई हरेक दिन अनुभव गर्छन्।
त्यस्तै महाधिवेशनको उद्घाटन सत्रको सम्बोधनमा तपाईंले 'एन्टि-पोलिटिक्स' र 'हाइपर-पोलिटिक्स' बारे गर्नुभएको चर्चाले समकालीन राजनीतिको अवस्थाबारे एक महत्त्वपूर्ण प्रश्न खडा गरेको छ।
राजनीतिक प्रतिस्पर्धा, आन्तरिक सत्ता संघर्ष र बारम्बारका बाचाहरूले उनीहरूको जीवनमा अर्थपूर्ण सुधार ल्याउन सकेका छैनन् भन्ने महसुस गरेर धेरै नागरिकहरू राजनीतिक दलहरूप्रति निराश भएका छन्। सँगसँगै, राजनीति दैनिक सार्वजनिक बहसहरूमा यति गहिरो रूपमा व्याप्त भएको छ कि राजनीतिक आबद्धताले कहिलेकाहीँ योग्यता, उत्तरदायित्व र जनहितलाई समेत छायामा पार्ने गरेको छ।
यी दुई प्रवृत्तिहरूले लोकतन्त्रका लागि एक गम्भीर चुनौती सिर्जना गरेका छन्। जब मानिसहरू राजनीतिप्रति विश्वास गुमाउँछन्, उनीहरूले लोकतान्त्रिक संस्थाहरूलाई अप्रभावी वा अप्रासंगिक रूपमा हेर्न थाल्न सक्छन्।
जब राजनीति आफैमा एउटा उद्देश्य बन्छ, तब राजनीतिक नेताहरू जनसमस्याहरूको समाधान गर्नुभन्दा सत्ता टिकाइराख्नमा बढी केन्द्रित हुने जोखिम हुन्छ। यद्यपि, यसको समाधान राजनीतिबाट टाढा हुनु होइन, बरू राजनीतिको उद्देश्यलाई पुनर्स्थापित गर्नु हो।
नागरिकहरूले निर्वाचनको बेलामा मात्र होइन, बरू सार्वजनिक सेवाहरूको गुणस्तर, संस्थाहरूको निष्पक्षता, निर्वाचित प्रतिनिधिहरूको जबाफदेहिता र राज्यद्वारा नागरिकहरूप्रति गरिने मर्यादित व्यवहारमार्फत लोकतन्त्रको अनुभूति गर्न पाउनुपर्छ। जब नागरिकहरूले आफ्ना मत र उनीहरूको दैनिक जीवनमा आएको सुधारबीचको स्पष्ट सम्बन्ध देख्न सके, तब मात्र राजनीतिक दलहरूले जनविश्वास पुनः प्राप्त गर्छन्।
त्यसैले मलाई लाग्छ कि यसको उत्तर तृणमूल तहबाटै सुरू हुनुपर्छ। यदि नेपाली कांग्रेसले वास्तवमै आफूलाई रूपान्तरण गर्न चाहेको छ भने, यसले सबैभन्दा पहिले आफूले प्रतिनिधित्व गर्न खोजेका जनतालाई बुझ्नुपर्छ।
यसले बाचा गर्नुअघि सुन्नुपर्छ, निर्णय गर्नुअघि बुझ्नुपर्छ र वाक्चातुर्यभन्दा पनि कर्मबाट आफ्नो प्रतिबद्धता प्रदर्शन गर्नुपर्छ।
स्थानीय क्रान्ति: राजनीतिक परिवर्तन जहाँबाट सुरू हुनुपर्छ
म यसलाई 'स्थानीय क्रान्ति' भन्न चाहन्छु — राजनीतिलाई मुख्यतया पार्टी संरचना र राजनीतिक स्वार्थद्वारा सञ्चालित प्रणालीबाट रूपान्तरण गरेर जनसेवा, तृणमूल प्रतिनिधित्व र लोकतान्त्रिक उत्तरदायित्वमा आधारित जनकेन्द्रित प्रणालीमा बदल्ने अभियान।
'स्थानीय क्रान्ति' भन्नाले मैले कुनै नाटकीय राजनीतिक उथलपुथललाई बुझाएको छैन। यसको अर्थ राजनीतिक नेतृत्व र आम नागरिकबीचको सम्बन्धमा आउने आधारभूत परिवर्तन हो, जुन स्थानीय तहबाट सुरू भएर बिस्तारै सम्पूर्ण पार्टी र राज्यभरि फैलिनेछ।
स्थानीय सरकार भनेको नागरिक र लोकतान्त्रिक संस्थाहरूबीचको सम्पर्कको सबैभन्दा नजिकको बिन्दु हो। यही ठाउँमा मानिसहरूले खानेपानी, सडक, सिँचाइ, शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा, कृषि सहयोग, रोजगार, वातावरण संरक्षण, विपद पूर्वतयारी र सार्वजनिक सेवाहरूको पहुँचजस्ता समस्याहरूको सामना गर्छन्।
यी समस्याहरू स्थानीय रूपमा देखिए पनि लोकतन्त्रप्रतिको जनताको विश्वासका केन्द्रबिन्दु हुन्।
भरपर्दो सिँचाइ नपाएको किसान, गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा पाउन संघर्ष गरिरहेको परिवार, आफ्नो समुदायमा कुनै भविष्य नदेखेको युवा वा बारम्बार असमावेशी र सुस्त नोकरशाहीको सामना गर्नुपर्ने नागरिकले लोकतन्त्रको अनुभव मुख्यतया संसदका भाषणमार्फत गर्दैनन्। उनीहरूले दैनिक जीवनमा भेट्ने संस्थाहरू र प्रतिनिधिहरूमार्फत यसको अनुभव गर्छन्।
तसर्थ, नेपाली कांग्रेसले एउटा सरल प्रश्नबाट सुरूआत गर्नुपर्छ— यी समस्याहरूलाई कसले राम्ररी बुझेको छ, र तिनीहरूको समाधानका लागि जनताको विश्वास कसले जितेको छ? यसको उत्तर सधैं पार्टीभित्र लामो समय बिताएकाहरूमा मात्र भेटिने छैन। राजनीतिक वृत्तमा सबभन्दा बढी देखिएकाहरूमा पनि यो सधैं भेटिन्छ भन्ने छैन।
प्रायः यो ती व्यक्तिहरूमा भेटिनेछ, जसले आफ्ना समुदायमा चुपचाप काम गरेका छन्, निष्ठा प्रदर्शन गरेका छन्, स्थानीय समस्याहरू समाधान गर्न मद्दत गरेका छन् र स्थानीयहरूको विश्वास जितेका छन्। स्थानीय क्रान्तिले यिनै व्यक्तिहरूलाई पहिचान गरेर र उनीहरूलाई राजनीतिक नेतृत्वमा सहभागी हुन अर्थपूर्ण अवसरहरू सिर्जना गरेर सुरू हुनुपर्छ।
– राजनीतिक पहुँचबाट होइन, जनविश्वासबाट प्रतिनिधि छनोट
आगामी स्थानीय निर्वाचनले नेपाली कांग्रेसले वास्तवमै परिवर्तन भएको महसुस गराउने पहिलो ठूलो अवसर प्रदान गरेको छ। पार्टीले यी निर्वाचनहरूलाई केवल सिट जित्ने प्रतिस्पर्धाको रूपमा मात्र नभई लोकतान्त्रिक प्रतिनिधित्वप्रतिको जनविश्वास पुनर्निर्माण गर्ने अवसरको रूपमा लिनुपर्छ।
उम्मेदवार छनोट तपाईंको नेतृत्वका लागि सबभन्दा स्पष्ट परीक्षणहरूमध्ये एक हुनेछ। लामो समयदेखि नेपालका राजनीतिक दलहरूले आन्तरिक प्रभाव, व्यक्तिगत सम्बन्ध, गुटगत बफादारी, आर्थिक क्षमता वा लामो समयदेखिको राजनीतिक नेक्सस (सञ्जाल) का आधारमा टिकट वितरण हुने गरेको आलोचनाको सामना गर्दै आएका छन्।
यस्ता अभ्यासहरूले सक्षम व्यक्तिहरूलाई राजनीतिमा प्रवेश गर्न हतोत्साहित गर्न सक्छन् र निर्वाचित प्रतिनिधिहरू र उनीहरूले सेवा गर्ने समुदायबीचको सम्बन्धलाई कमजोर पार्न सक्छन्।
एक नवीन नेपाली कांग्रेसले एक फरक मापदण्ड स्थापित गर्नुपर्छ। स्थानीय सरकारका लागि उम्मेदवारहरू एक विश्वसनीय, पारदर्शी र सहभागितामूलक प्रक्रियामार्फत छनोट गरिनुपर्छ, जसले स्थानीय समुदायको आवाजलाई वास्तविक महत्त्व दिन्छ। पार्टीले सामाजिक रूपमा सक्रिय, पहुँचयोग्य, इमानदार, सक्षम र आफ्ना निर्वाचन क्षेत्रका विशेष आवश्यकताहरूसँग परिचित व्यक्तिहरू खोजी गर्नुपर्छ।
उनीहरू अनुभवी पार्टी सदस्यहरू हुन सक्छन्, तर उनीहरू नयाँ अनुहारहरू पनि हुन सक्छन्, जसले सामुदायिक सेवा, व्यावसायिक काम, सामाजिक पहलहरू वा स्थानीय चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्ने प्रयासहरूमार्फत नेतृत्व प्रदर्शन गरेका छन्।
सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, उनीहरूको निष्ठा, योग्यता, प्रतिबद्धता र उनीहरूले कमाएको विश्वास हुनुपर्छ। अनुभवले सम्मान पाउनुपर्छ, तर राजनीतिमा लामो समय बसोबास गरेको आधारमा मात्र स्वतः उम्मेदवारीको ग्यारेन्टी हुनु हुँदैन। त्यसरी नै, नयाँ अनुहार हुनु मात्र आफैमा एउटा योग्यता होइन। वास्तविक मापदण्ड भनेको सार्वजनिक हितको प्रतिनिधित्व गर्ने र अर्थपूर्ण नतिजा दिने व्यक्तिको क्षमता हुनुपर्छ।
पार्टीले स्थानीय परामर्श, खुला छलफल र उम्मेदवार छनोटका लागि स्पष्ट मापदण्डहरूलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्छ।
यसले महिला, युवा, सीमान्तकृत समुदाय र परम्परागत रूपमा राजनीतिक प्रतिनिधित्वमा अवसर नपाएका व्यक्तिहरूका लागि पनि अवसर सिर्जना गर्नुपर्छ। जनताप्रति उत्तरदायी उम्मेदवारले आफ्नो राजनीतिक भविष्य पार्टीका नेताहरूलाई खुसी पार्ने कुरामा मात्र निर्भर छ भन्ने कहिल्यै सोच्नु हुँदैन। उनीहरूको प्राथमिक उत्तरदायित्व आफूलाई विश्वास गर्ने नागरिकहरूप्रति हो भन्ने कुरा उनीहरूले बुझ्नुपर्छ।
यसरी नेपाली कांग्रेसले परिवर्तनप्रतिको आफ्नो प्रतिबद्धतालाई दृश्यात्मक बनाउन सक्छ— केवल शीर्ष तहका अनुहारहरू परिवर्तन गरेर मात्र होइन, तर पार्टीभरि नेतृत्वलाई कसरी मान्यता दिइन्छ भन्ने तरिका परिवर्तन गरेर।
– कार्यसम्पादन र उत्तरदायित्वमार्फत नेतृत्व निर्माण
निर्वाचन सकिएपछि स्थानीय क्रान्तिको अन्त्य हुनु हुँदैन। वास्तवमा, यसको सबभन्दा महत्त्वपूर्ण काम त्यहीँबाट सुरू हुन्छ। एक पटक निर्वाचित भएपछि, प्रतिनिधिहरू आफ्ना समुदायहरूसँग नजिकबाट जोडिएर बस्ने, नियमित रूपमा नागरिकहरूसँग परामर्श गर्ने, आफ्ना निर्णयहरूप्रति स्पष्टीकरण दिने र आफ्नो कार्यसम्पादनबारे सार्वजनिक रूपमा प्रतिवेदन पेस गर्ने अपेक्षा गरिनुपर्छ।
जनताले आफ्ना प्रतिनिधिहरूलाई उनीहरूको प्रतिबद्धता र वास्तविक उपलब्धिका आधारमा मूल्यांकन गर्न सक्ने संयन्त्रहरू स्थापना गर्न पार्टीले सहयोग गर्नुपर्छ।
स्थानीय प्रतिनिधिहरूलाई उनीहरूले सेवा गर्ने समुदायहरूसँगको परामर्शमा व्यावहारिक विकास योजनाहरू तयार गर्न प्रोत्साहित गरिनुपर्छ। यी योजनाहरूले स्थानीय प्राथमिकताहरूको पहिचान गर्नुपर्छ, यथार्थपरक लक्ष्यहरू तोक्नुपर्छ र सार्वजनिक स्रोतहरूको कसरी उपयोग गरिन्छ भन्ने पारदर्शी हिसाब दिनुपर्छ। राजनीतिक भिजिबिलिटी (दृश्यता) भन्दा मापनयोग्य सार्वजनिक नतिजाहरूमा जोड दिइनुपर्छ।
महत्त्व राख्ने प्रश्नहरू यी हुन्— खानेपानीको पहुँच सुधारियो? स्थानीय विद्यालयहरूको गुणस्तरमा ध्यान दिइयो? स्वास्थ्य सेवाहरूलाई थप पहुँचयोग्य बनाइयो? सार्वजनिक कोष पारदर्शी रूपमा प्रयोग गरियो? स्थानीय व्यवसाय र कृषि उत्पादकहरूलाई सहयोग गरियो? नागरिकहरूलाई उनीहरूको राजनीतिक आबद्धताबिना निष्पक्ष रूपमा व्यवहार गरियो?
यदि कुनै प्रतिनिधिले राम्रो काम गर्छ, जनविश्वास आर्जन गर्छ र नेतृत्व गर्ने क्षमता प्रदर्शन गर्छ भने, उपयुक्त समयमा उसलाई प्रादेशिक वा संघीय राजनीतिमा अगाडि बढ्न पार्टीले अवसर प्रदान गर्नुपर्छ। यस्तो उन्नति आन्तरिक राजनीतिक मोलतोलका आधारमा मात्र नभई प्रदर्शन गरिएको कार्यसम्पादन, जनविश्वास र निर्वाचन क्षेत्रको आवश्यकतामा आधारित हुनुपर्छ।
यो प्रक्रियाले नेतृत्वको एक परिपक्व पुस्ता तयार गर्न पाँचदेखि दस वर्ष लिन सक्छ। तर लोकतन्त्रको मापन राजनीतिक परिवर्तनको आधारमा मात्र गरिनु हुँदैन। नेतृत्वको गुणस्तर समयसँगै सुधार हुन्छ कि हुँदैन भन्ने आधारमा पनि हेर्नुपर्छ।
पाँच वर्षसम्म स्थानीय तहमा प्रभावकारी रूपमा सेवा गरेको व्यक्तिले प्रादेशिक वा केन्द्रीय तहमा अमूल्य योगदान दिन सक्छ — सार्वजनिक समस्याहरूको व्यावहारिक बुझाइ, शासन सञ्चालनको अनुभव, उत्तरदायित्वको रेकर्ड र नीतिगत निर्णयहरूलाई जनताको दैनिक वास्तविकतासँग जोड्ने क्षमता राख्छ।
यस तरिकाले, स्थानीय सरकार केवल एक प्रशासनिक तह मात्र बन्न सक्दैन, यो जिम्मेवार लोकतान्त्रिक नेतृत्वको तालिम केन्द्र बन्न सक्छ।
– राजनीतिक परिवर्तन व्यक्तिगत निष्ठाबाट सुरू हुनुपर्छ
संस्थागत सुधार आवश्यक छ, तर व्यक्तिगत उत्तरदायित्वप्रतिको सरोकारबिना यो सफल हुन सक्दैन।
हामी राजनीतिक दलहरूलाई बदल्न चाहन्छौं भने हामीले नेतृत्व गर्ने मानिसहरूको मूल्य र आचरण पहिले बलियो बनाउनुपर्छ। नोकरशाही सुधार गर्न चाहन्छौं भने पेसागत दक्षता, निष्पक्षता र उत्तरदायित्वमा जोड दिनुपर्छ। कानुनले सबैलाई समान रूपमा सेवा गरोस् भन्ने चाहन्छौं भने कुनै पनि व्यक्ति वा संस्था कानुनभन्दा माथि छैन भन्ने सिद्धान्त कायम राख्नुपर्छ।
राम्रो राजनीतिको आधारभूत गुणहरू— इमानदारी, नम्रता, योग्यता, समानुभूति, जनसेवा र उत्तरदायित्व— पार्टीका कागजातहरूमा आकर्षक शब्दहरू मात्र भएर बस्नु हुँदैन। तिनीहरूले दैनिक राजनीतिक निर्णयहरूलाई मार्गदर्शन गर्नुपर्छ।
यो जिम्मेवारी व्यक्तिगत राजनीतिज्ञहरूबाट सुरू हुन्छ, तर त्यहाँ मात्र रोकिँदैन। यो पार्टी संगठनहरू, प्रशासनिक संस्थाहरू, सार्वजनिक निकायहरू र शासनका फराकिला संरचनाहरूसम्म फैलिनुपर्छ।
नेपाली कांग्रेससँग यो प्रदर्शन गर्ने अवसर छ — राजनीतिक नवीकरण केवल एक पुस्तालाई अर्को पुस्ताले प्रतिस्थापन गर्ने विषय होइन। यो आचरणको उच्च मापदण्ड स्थापित गर्ने र व्यक्तिगत बफादारीभन्दा जनसेवालाई पुरस्कार दिने संस्थाहरू सिर्जना गर्ने विषय हो।
बदलिएको पार्टीको सबभन्दा अर्थपूर्ण संकेत यसका आफ्नै नेताहरू र सदस्यहरूलाई समेत यी मापदण्डहरू लगातार लागू गर्ने यसको तत्परता हुनेछ।
– लोकतन्त्रलाई जनतासँग पुनः जोड्दै
यसको मूल मर्ममा, स्थानीय क्रान्ति लोकतन्त्र र जनसेवाबीचको खाडल पुर्ने प्रयास हो।
लोकतन्त्रले नागरिकहरूलाई आफ्ना प्रतिनिधिहरू छान्ने अधिकार दिन्छ। तर त्यो अधिकार तब मात्र अर्थपूर्ण हुन्छ, जब प्रतिनिधिहरू उनीहरूलाई निर्वाचित गर्ने जनताप्रति उत्तरदायी रहन्छन्। निर्वाचनहरू आवश्यक छन्, तथापि तिनीहरू लोकतान्त्रिक सम्बन्धको सुरूआत मात्र हुन्।
नागरिकहरूले आफ्ना सरोकारहरू सुनाउन अर्को निर्वाचनसम्म कुर्नु पर्दैन। उनीहरूसँग स्थानीय योजनामा सहभागी हुने, सार्वजनिक निर्णयहरूमा प्रश्न गर्ने, स्रोतहरूको प्रयोगको अनुगमन गर्ने र प्रतिबद्धताहरू पूरा नभएमा स्पष्टीकरण खोज्ने अवसरहरू हुनुपर्छ।
एक नवीकृत नेपाली कांग्रेसले आफ्ना स्थानीय प्रतिनिधिलाई नियमित सार्वजनिक परामर्श गर्न, उनीहरूका कामबारे पहुँचयोग्य रिपोर्टहरू प्रकाशन गर्न, समुदायको प्रतिक्रियाका लागि च्यानल स्थापना गर्न र विकास प्राथमिकता पहिचान गर्न नागरिकहरूलाई सहभागी गराउन प्रोत्साहित गरेर उदाहरण प्रस्तुत गर्नुपर्छ।
यस्ता अभ्यासहरूले राजनीति व्यक्तिगत शक्तिको मार्ग होइन, जनसेवाको एक रूप हो भन्ने धारणालाई पुनर्स्थापित गर्न मद्दत गर्नेछ।
यसले पार्टीलाई नेपालका आवश्यकताहरू विविध छन् भनेर बुझ्न मद्दत गर्नेछ। हिमाल तथा पहाडका स्थानीय तह, बढ्दो सहरीकरणतर्फ उन्मुख स्थानीय तहको विकासको प्राथमिकताभन्दा तराईको कृषियोग्य भूभाग भएको स्थानीय तहको विकासको प्राथमिकता उल्लेखनीय रूपमा फरक हुन सक्छ।
प्रभावकारी प्रतिनिधित्वका लागि केन्द्रबाट एकै प्रकारका समाधानहरू लाद्नुको सट्टा यी भिन्नताहरू बुझ्न आवश्यक हुन्छ। त्यस कारण पार्टीको शक्ति स्थानीय वास्तविकता बुझ्ने क्षमता र साझा राष्ट्रिय दृष्टिकोण विकास गर्ने क्षमताबाट आउनुपर्छ।
बदलिएको कांग्रेस र स्थानीय निर्वाचन
सभापतिज्यू, आगामी स्थानीय निर्वाचनले यो दृष्टिलाई अभ्यासमा उतार्ने तत्कालको अवसर प्रदान गरेको छ।
नेपाली कांग्रेस बदलिएको छ भन्ने विश्वास जनतालाई दिलाउने हो भने निर्वाचनहरूको तयारी गर्ने तरिकामा त्यो परिवर्तन प्रदर्शन गर्नुपर्छ। यसले परिचित अभ्यासहरू पुनर्विचार गर्न, सक्षम व्यक्तिका लागि ढोका खोल्न र आन्तरिक सुविधाभन्दा जनहितलाई प्राथमिकता दिन तयार हुनुपर्छ।
पार्टीले प्रत्येक स्थानीय इकाइलाई आफ्नो समुदायको सबभन्दा दबाबपूर्ण समस्याहरू पहिचान गर्न, यथार्थपरक समाधानबारे नागरिकहरूसँग परामर्श गर्न र ती समस्या सम्बोधन गर्ने क्षमता र प्रतिबद्धता दुवै भएका उम्मेदवार छनोट गर्न आग्रह गर्नुपर्छ।
यो पनि स्पष्ट पारिनुपर्छ कि निर्वाचन जित्नु मात्र सफलताको अन्तिम मापन होइन। वास्तविक परीक्षण जितपछि सुरू हुन्छ, जब प्रतिनिधिले बाचाहरूलाई नीतिमा, नीतिहरूलाई कार्यान्वयनमा र कार्यान्वयनलाई मानिसको जीवनमा मूर्त सुधारमा रूपान्तरण गर्नुपर्छ।
राजनीतिक दल तब बलियो हुन्छ, जब यी सिद्धान्तहरू नगुमाई आफूलाई नवीकरण गर्न तयार हुन्छ। कांग्रेसले आगामी निर्वाचनलाई यस नवीकरणको सुरूआती बिन्दु बनाउन सक्नुपर्छ। यो स्थापित गर्नुपर्छ कि नयाँ नेतृत्वले जनसेवाप्रतिको नयाँ दृष्टिकोणलाई प्रतिनिधित्व गर्छ। यसमा स्थानीय समुदायको आवाजले राजनीतिक निर्णयहरूमा वास्तविक महत्त्व राख्छ।
अगाडिको बाटो: एक धैर्यपूर्ण तर उद्देश्यपूर्ण रूपान्तरण
स्थानीय क्रान्तिले रातारात सबै समस्या समाधान गर्ने छैन। नेपालका राजनीतिक, प्रशासनिक र आर्थिक चुनौतीहरू जटिल छन् र अर्थपूर्ण संस्थागत परिवर्तनका लागि समय, स्थिरता र सहयोग आवश्यक हुन्छ। तर स्पष्ट दिशाले महत्त्व राख्छ।
एक यस्तो राजनीतिक संस्कृतिको कल्पना गर्नुहोस्, जसमा स्थानीय प्रतिनिधिहरूले जनविश्वासबाट आफ्नो स्थान आर्जन गर्छन्, सेवामार्फत आफ्ना क्षमताहरू प्रदर्शन गर्छन् र कार्यसम्पादनका आधारमा उच्च जिम्मेवारीहरूमा उक्लिन्छन्।
एक यस्तो पार्टीको कल्पना गर्नुहोस्, जसमा आन्तरिक लोकतन्त्र बलियो बनाइएको छ, नागरिकहरूसँग नियमित परामर्श गरिन्छ र राजनीतिक नेतृत्वको मूल्यांकन समाजमा यसको योगदानको गुणस्तरद्वारा गरिन्छ।
यस्तो रूपान्तरणले नेपाली कांग्रेस मात्र होइन, देशको फराकिलो राजनीतिक संस्कृति पनि क्रमशः सुधार्न सक्छ।
स्थानीय प्रतिनिधिहरूले आफ्ना समुदायहरूसँग बलियो सम्बन्ध विकास गरेपछि, उनीहरूले प्रदेश र संघीय संस्थाहरूमा थप धरातलीय दृष्टिकोण ल्याउन सक्छन्। राजनीतिक दलहरू थप उत्तरदायी बन्दै जाँदा लोकतान्त्रिक प्रक्रियाहरूप्रति जनविश्वास बढ्न सक्छ।
नागरिकहरूका सरोकारहरूलाई अर्थपूर्ण रूपमा नेतृत्वले देख्न र सुन्न थालेपछि लोकतन्त्र र दैनिक जीवनबीचको दुरी बिस्तारै कम हुन सक्छ। स्थानीय क्रान्तिको यो गहिरो बाचा हो — यो केवल नयाँ पुस्ताका राजनीतिज्ञ तयार गर्ने थलो होइन, यो राज्य र यस राज्यका नागरिकहरूबीचको फरक सम्बन्ध हो।
सभापतिज्यू, यो १५औं महाधिवेशनले यस प्रक्रियाको सुरूआत गर्ने अवसर सिर्जना गरेको छ। अबको चुनौती भनेको जनआशालाई संस्थागत र राजनीतिक नवीकरणको एक दिगो कार्यक्रममा परिणत गर्नु हो।
नेपालका जनताले कुनै एक नेताले सबै समस्या समाधान गर्ने अपेक्षा गरेका छैनन्।
यद्यपि, उनीहरूको यो जायज अपेक्षा छ कि उनीहरूका नेताले सुन्नेछन्, इमानदारीपूर्वक काम गर्नेछन्, आवश्यक पर्दा कठिन निर्णयहरू गर्नेछन् र आफैभन्दा बढी जनताको सेवा गर्ने संस्थाहरू निर्माण गर्नेछन्।
तपाईंको नेतृत्वले त्यो दिशा तय गर्न मद्दत गर्न सक्छ। आगामी स्थानीय निर्वाचनले यसको पहिलो परीक्षण प्रदान गर्न सक्छ। र, तृणमूल तहका जनता यसका सबैभन्दा बलियो आधार बन्न सक्छन्।
तसर्थ, बदलिएको कांग्रेसले देश बदल्नेछ एउटा नारा मात्र हुनु हुँदैन। यो पार्टीले कसरी सुन्छ, कसरी आफ्ना प्रतिनिधिहरू छान्छ, कसरी शासन गर्छ र जनताप्रति कसरी उत्तरदायी रहन्छ भन्ने कुराको प्रतिबद्धता हुनुपर्छ।
नेपाली कांग्रेसको नवीकरण लोकतन्त्रको प्रत्यक्ष अनुभूति हुने ठाउँहरूबाटै सुरू होस्। स्थानीय समुदायहरूलाई उनीहरूको नेतृत्व पहिचान गर्न मद्दत गर्न दिनुहोस्। जनसेवालाई राजनीतिक सफलताको मापदण्ड बन्न दिनुहोस्। र, जनताप्रति प्रदर्शित प्रतिबद्धतामार्फत सक्षम, नैतिक र उत्तरदायी प्रतिनिधिहरूको नयाँ पुस्ता उदय होस्।
रूपान्तरणमा समय लाग्न सक्छ, तर जब राजनीतिक संस्थाहरू अर्थपूर्ण तरिकाले परिवर्तन हुन थाल्छन्, तब देश परिवर्तन हुन सक्छ। एक बदलिएको कांग्रेसले नेपाललाई बदल्न मद्दत गर्न सक्छ— तर त्यो परिवर्तन जनताबाट, तृणमूल तहबाट र लोकतन्त्रको दैनिक अभ्यासबाट सुरू हुनुपर्छ।
उत्तरदायी नेपाली कांग्रेस र अझ बढी लोकतान्त्रिक, समावेशी तथा समृद्ध नेपालको आशासहित...।
एक शुभचिन्तक।
